TIN MỪNG HỘI NHẬP VĂN HÓA
1 trong 44 Hồng Y tấn phong ngày 21-2-2001 là Đức Hồng Y Julio Terrazas
Sandoval - ḍng Chúa Cứu Thế - Tổng Giám Mục Santa Cruz de la Sierra. Ngài
là Hồng Y tiên khởi của Bolivia, quốc gia Nam Mỹ có nhiều bộ lạc. Thách đố
lớn lao nhất trong công cuộc truyền giáo là làm thế nào đem Tin Mừng của Đức
Chúa GIÊSU KITÔ hội nhập vào nền văn hóa của các thổ dân.
Sau đây là Chứng từ của thầy Efrain Lazo, chủng sinh thuộc giáo phận Potosi,
về nỗ lực rao giảng Tin Mừng.
Thầy Efrain Lazo thuộc bộ lạc Incas nói thổ ngữ Quechua. Thổ dân Incas có
gia sản văn hóa và lịch sử vừa lâu đời vừa phong phú. Thế nhưng, khi
Christophe Colomb (1450-1506) đổ bộ lên Châu Mỹ và chinh phục đại lục này
vào năm 1492, nền văn hóa các thổ dân bị lung lay đảo lộn. Từ đó, Bolivia
chịu ảnh hưởng của quốc gia đô hộ là Tây-Ban-Nha.
Kitô-Giáo do các thừa sai truyền vào mang nặng mầu sắc Tây phương. Thổ dân
theo Đạo Công Giáo gần như phải cắt đứt mọi tập tục gắn liền nền văn hóa bộ
tộc, v́ bị coi là mê tín dị đoan. Đó cũng là trường hợp thầy Efrain Lazo.
Vốn sinh ra trong gia đ́nh theo Đạo Công Giáo lâu đời, ngay từ nhỏ, Efrain
hấp thụ nền giáo dục khinh rẻ văn hóa bộ lạc, đặt nó ở hàng thấp kém, không
đáng lưu tâm, bảo tồn. Chẳng hạn trong mỗi bộ lạc có các ông lang chữa bệnh
gọi là Yatiri. Các Yatiri chữa bệnh bằng phương pháp trị liệu cổ truyền. Dĩ
nhiên gia đ́nh Lazo không bao giờ chạy đến các Yatiri nếu chẳng may trong
nhà có người đau yếu. Khi thân sinh của Efrain lâm trọng bệnh, thầy lang
Yatiri khuyên ông nên theo cách chữa trị của người Quechua. Ông nhất định từ
chối. Ông chỉ bằng ḷng với lối trị bệnh Tây phương. Rồi ông qua đời.
Đến lượt Efrain Lazo ngă bệnh. Lần này, Efrain nghe theo lời khuyên của ông
lang Yatiri. Và Efrain khỏi bệnh. Sau biến cố ấy, chàng trẻ tuổi Efrain bắt
đầu suy nghĩ về tất cả những ǵ là hay là tốt là tích cực trong nền văn hóa
Quechua. Chàng trở thành người dung hợp giữa hai nền văn hóa cũng như giữa
hai ngôn ngữ Tây-Ban-Nha và Quechua.
Măn nhiệm vụ quân dịch, Efrain cảm thấy lôi cuốn muốn trở thành Linh Mục.
Anh xin gia nhập chủng viện San Cristobal ở thủ đô Bolivia vào năm 1991.
Efrain được gởi đi học triết và thần học tại đại học Công Giáo ở Cochabamba.
Dưới sự hướng dẫn của Đức Cha Edmundo Abastoflor, Giám Mục sở tại, Efrain
chuẩn bị luận án cử nhân về truyền-giáo-học. Lúc chọn tựa đề, thầy Efrain
Lazo quyết định khai triển đề tài ”Sự tận hiến, cuộc sống và công việc của
ông lang Yatiri trong tương quan với Phúc Âm và với các thừa tác viên Công
Giáo”.
Đào sâu vấn đề, thầy Efrain nhận thấy, nếu Giáo Hội Công Giáo đảm nhận việc
hướng dẫn và huấn luyện cách nghiêm chỉnh, th́ nhiều ông lang Yatiri sẽ trở
thành các cộng tác viên đắc lực. Các ông lang biết rơ nền văn hóa Quechua và
có khả năng đưa Tin Mừng của Đức Chúa GIÊSU KITÔ hội nhập vào nền văn hóa.
Đó là điều mà người b́nh dân không làm được. Các ông lang Yatiri đủ điều
kiện thực hiện mối ḥa giải sâu đậm giữa Đức Tin Kitô và văn hóa cổ truyền
Quechua.
Thầy Efrain đạt thành công khá lớn khi tŕnh luận án: ”Phải chăng ông lang
Yatiri là thừa tác viên của Ngàn năm thứ ba?”
Thầy Efrain Lazo bắt đầu ngay công tŕnh huấn luyện cho một số ông lang
Yatiri, giúp họ trở thành giáo lư viên ..
... Người Pha-ri-sêu hỏi Đức Chúa GIÊSU bao giờ Triều Đại THIÊN CHÚA đến.
Người trả lời: ”Triều Đại THIÊN CHÚA không đến như một điều có thể quan sát
được. Và người ta sẽ không nói: 'Ở đây này!' hay 'Ở kia ḱa!', v́ này Triều
Đại THIÊN CHÚA đang ở giữa các ông!” (Luca 17,20-21).
(”Missions Étrangères de Paris”, n.355, Janvier/2001, trang 9-11)
Sr. Jean Berchmans Minh Nguyệt (Radio Vaticano)
