LỐI ĐI CỦA CON KIẾN
Một đàn
kiến đông đảo vô cùng, không biết cơ man nào mà kể. Ấy thế mà chết cũng
không biết bao nhiêu. Làm sao chúng bị chết? Trong đoàn kiến sống sót, có
con kiến suốt đời u uẩn một mùa tang chế trong hồn nó. Ðoản bi ca ấy nó
viết về sự sống đi bên cõi chết. Ðoản ca bắt đầu như thế này:
Phần một: Tiếng lòng u uẩn của con kiến
Tiếng kèn
hối hả ban hành. Ðoàn đoàn, lũ lũ bước chân kiến chúng tôi réo gọi nhau lên
đường. Một cuộc ra đi tìm đất sống mới. Dấp dáng biển đỏ và sa mạc, thấp
thoáng mênh mông nắng đá trong ngày con cái Maisen tìm về đất hứa, chúng tôi
cũng vậy. Cuộc ra đi thật ý nghĩa làm sao.
Trên hành
trình ấy, sống và chết dựa lưng nhau như đau khổ và hạnh phúc của những
chuyện tình. Hạnh phúc đấy, mà đau khổ cũng có thể như con sóng xô bờ, bất
chợt đến. Chúng tôi băng qua ghềnh đá cheo leo. Chúng tôi chìm xuống vực
sâu hiểm nghèo. Ðêm và ngày đều tắm đẫm bằng thách đố gian nan. Nhưng
trong tim, chúng tôi cố giữ cho nhau lời ca và tiếng nhạc. Chúng tôi thổi
xuống chân mình gió của tiếng kèn mơ ước. Chúng tôi đẩy gót chân nhau bằng
nốt nhạc kiên nhẫn. Vì thế, chân chúng tôi bớt mỏi, lòng chúng tôi bớt ủ ê.
Qua bờ
lau, đá cuội, qua rừng gai gian khổ, chúng tôi thấy ý nghĩa một cuộc lên
đường đẹp như thế nào. Hành trình đi tìm đất sống, ngàn ngàn, lớp lớp chúng
tôi đi tới như rừng sao chuyển mình. Băng qua những vùng tối tăm của rừng
gai, trèo lên những khe nứt của đá cheo leo, mù mịt, thế mà không ai trong
chúng tôi chết cả. Càng gần thách đố, chúng tôi càng thêm dũng cảm. Càng
qua tăm tối, chúng tôi càng giăng mình dưới nhẫn nại.
Cuộc đời
có những không ngờ của nó. Có ai ngờ, chúng tôi không chết ở rừng sâu núi
đá, chúng tôi bị chết trước cửa đền thờ! Ðền thờ là nơi nhân ái, bao dung,
thánh thiện, thế mà là mồ chôn đời chúng tôi.
Ngày đó,
chúng tôi bị nghiền nát, không biết cơ may nào mà kể. Cho đến bao giờ loài
kiến chúng tôi mới biết những bí ẩn của đền thờ và sự chết ấy.
Tôi viết
bài ca này như tiếng thơ băn khoăn của lòng để hỏi cuộc đời về những huyền
bí của cửa đền thờ và sự chết ở đó. Chúng tôi băng mình qua gian truân, qua
góc tối xó nhà, qua khe nứt tường vôi, qua cheo leo vách ván, qua ẩm mốc
chân cột, chúng tôi không chết. Ấy thế mà, thấy bóng lời kinh, thấy hương
đạo hạnh, chúng tôi lại chết tức tưởi, chết ngay lối vào giáo đường.
Ðền thờ
là gì?
- Tiếng
thầm thì u uẩn trong hồn tôi là: Có khi nào cõi thánh là nghĩa trang buồn?
- Có khi
nào cổng đền thờ là lối ra mất tâm đạo?
Từ bài ca
của tâm, tôi muốn gọi vào cõi đời để hỏi những vì sao trên trời, để hỏi
những bóng tối dưới vực sâu, đâu là ranh giới huyền bí giữa sống và chết, vì
sao sự chết đã nắm bắt chúng tôi giữa những bậc thềm vào cõi thánh?
Phần hai: Một lối đi, một con đường.
Hạnh phúc
có lối ngã riêng. Ðường vào cõi chết có tên gọi khác. "Hãy vào cửa hẹp vì
đường rộng sẽ dẫn đên hư vong." Bầy kiến đến bậc cửa đền thờ, ôi! những bờ
đá mênh mông, êm như dòng sông không gợn sóng. Buồn làm sao! định mệnh của
những con đường thênh thang. Chúng đâu ngờ con đường thênh thang ấy dẫn vào
cõi chết. Nhìn con đường thênh thang, bầy kiến quên rằng mỗi người có một
lối đi, mỗi lối đi có một con đường. Và, mỗi con đường dẫn đến một khung
trời khác nhau: Sự sống hay cõi chết.
Nhìn thấy
thềm đá vào đền thờ rộng mênh mông, phẳng phiu, cứ thế chúng tôi ùa lên mà
đi. Cứ mỗi bước chân con người dẫm lên bậc thềm, hàng trăm nhà kiến chúng
tôi bi nghiền nát. Nhìn bậc cửa đền thờ mênh mông, bầy kiến chúng tôi quên
rằng con đường an toàn của kiến là bờ vách, là góc đá, không phải mặt phẳng
của các bậc thềm, không phải con đường thênh thang.
Con kiến
viết những tiếng lòng u uẩn trên đây là con kiến đã chọn cho mình một lối đi
rất hẹp, nó không bước trên thềm đá rộng của các bậc tam cấp mà cứ men theo
kẽ góc mà đi. Con kiến nào bò sát trong góc của bậc thềm là băng qua được
sự chết. Người ta cứ bậc thềm rộng mà giẫm chân lên, nên không biết cơ man
nào là kiến đã bị giết chết.
Cũng vậy
thôi, con đường hẹp sẽ dẫn vào Nước Trời, còn con đường thênh thang sẽ dẫn
tới hư vong.
*********************************
Con kiến
hỏi tại sao, giữa cửa vào đền thờ mà cũng có sự chết. Nó muốn hỏi bóng tối
dưới vực sâu, tại sao lối vào cõi thánh mà có u buồn nghĩa trang. Tiếng băn
khoăn cõi lòng của nó, cũng có thể là tiếng Chúa vọng lên một âm vang đã
lặng lẽ trong hồn con người từ lâu.
Người ta
có thể bước vào đền thờ mà lối ấy không dẫn đến cõi tâm của Ðạo.
Người ta
có thể từ đền thờ bước ra mà tâm vẫn không có hồn đạo.
Bởi, con
đường dẫn tới cõi tâm vẫn là con đường Chúa đã căn dặn: "Hãy qua cửa hẹp mà
vào, vì cửa rộng và đường thênh thang thì đưa đến diệt vong, mà nhiều người
lại đi qua đó. Còn cửa hẹp và đường chật thì đưa đến sự sống, nhưng ít
người tìm được lối này" (Mt. 7:13-14).
Xa giới
luật Chúa, thì có bước vào đền thờ vẫn là bước ngoài tâm đạo. Cái chật chội
của con đường hẹp là đưa mình vào giới luật. Với con đường hẹp ấy thì đi
đâu cũng gặp Ðạo, vì cõi tâm lúc ấy chính là Ðường rồi.
Cứ hỏi
lòng mình chứ đừng nhìn bước chân mình đang ở đâu. Có thể trong đền thờ mà
hồn Ðạo không có trong tâm. Có thể trong đền thờ mà tính toán chuyện không
thánh. Con đường hẹp ở trong cõi lòng.
*********************************
Lạy
Chúa,
Không
phải cứ bước vào đền thờ là tìm thấy Ðạo. Không phải cứ bước ra khỏi đền thờ
là có Ðạo.
Qua
tiếng u uẩn trong lòng con kiến nhỏ, phải chăng Chúa nhắc nhở con về sự chết
nguy hiểm của đường rộng dễ dãi ngay trong đền thờ.
Chúa
muốn con hồi tâm, muốn con nhìn lại lối sống hôm nay và vẽ lại cho mình một
lối đi.
Lm Nguyễn
Tầm Thường – Trích trong “Cô Đơn Và Sự Tự Do”
